صادرات خدمات مهندسی معماری
با توجه به اینکه در برنامههای مصوب دانشگاهیِ معماری، آموزش مهارتهای «کارِ حرفهای در بازارهای کارِ بینالمللی» تعریف نشده و همچنین سازمان نظام مهندسی و انجمنهای صنفی معماری نقشی مستقیم در تعیین این سرفصلها نداشتهاند، ضروری است این خلأ آموزشی پس از فراغت از تحصیل و از مسیر دورههای حرفهایِ کوتاهمدت و میانمدت جبران شود.
برای حضور حرفهای در بازار بینالمللی، صرفاً داشتن نمونهکار خوب کافی نیست. صادرات خدمات مهندسی معماری نیازمند «زبان مشترک» با کارفرمای خارجی، شناخت قواعد حقوقی (AOR و مسئولیتها)، استانداردهای تحویل (BIM/CAD/IFC)، قیمتگذاری ارزی، امنیت داده و مهارت ارائهی دورکار است. به همین دلیل، گذراندن دورهای هدفمند ضروری است؛ دورهای که به شما نشان میدهد چگونه خدمات خود را بستهبندی کنید، با RFP/RFQ پاسخ حرفهای بدهید، قرارداد شفاف ببندید، و از مرحلهی دریافت داده تا تحویل نهایی، کار را مطابق انتظارات بازارهایی چون GCC پیش ببرید.
بدین منظور معماران با حضور در دوره ای فشرده و کاربردی به اختصار موارد زیر را یاد میگیرند:
انتخاب بازار هدف و تعریف ارزش پیشنهادی (Value Proposition) متناسب با پروژههای بینالمللی؛
ساخت «بستهٔ صادراتی» شامل پروفایل، رِیتکارت، پروپوزال دوزبانه، BEP کوتاه، چکلیست QA/QC و رجیستر ارسال؛
چارچوب قرارداد (Scope/Exclusions، IP، محرمانگی، تغییرکار) و نحوهٔ صدور فاکتور ارزی؛
استانداردسازی فایلها و ساختار پوشهها، نامگذاری، و تحویلهای مرحلهای (WIP/SHR/APP)؛
ارتباطات بینفرهنگی، مدیریت بازبینیها، و ارائهی حرفهای رندر/VR و گزارشهای عملکردی.
دوره تفصیلی نمونه که می تواند موارد فوق را گسترده سازد به شرح زیر است:
دوره ها در ساختار ماژول → درس → زیردرس خواهد بود.
ساختار دوره (۸–۱۰ هفته، 40–60 ساعت)
پیشنیاز: آشنایی با روند طراحی و مدارک فنی معماری، مفاهیم پایه مدیریت پروژه.
خروجی دوره: «پروندهٔ آمادهٔ صادرات» شامل پروپوزال، نمونهقرارداد، برگههای انطباق، برآورد قیمت، برنامه زمانبندی و ریسکثبت.
ماژول 1: تصویر کلان و مدلهای کسبوکار
درس 1.1: چرا صادرات خدمات معماری؟
- ارزش پیشنهادی، مزیت رقابتی ایران، جایگاهسازی منطقهای
درس 1.2: مدلهای ورود به بازار - دورکاری/هیبرید/حضور موضعی، نماینده محلی، JV/کنسرسیوم
درس 1.3: بستهبندی خدمات - BIM-as-a-Service، مستندات فاز 1–2–3، نظارت از راه دور
ماژول 2: تحقیق بازار همسایگان
درس 2.1: روشهای پراداده/میدانی
- اندازه بازار، سبد پروژهها، رقبای بومی/بینالمللی
درس 2.2: بخشبندی و انتخاب نیچ - مسکونی انبوه، بیمارستانی، گردشگری، صنعتی/لجستیک
درس 2.3: فرهنگ کسبوکار و زبان - آداب مذاکره، انتظارات کارفرما، زبان و ترجمه فنی
ماژول 3: چارچوب حقوقی و مجوزها (ایران و مقصد)
درس 3.1: الزامات ایران
- شخصیت حقوقی، کارت خدماتی/صادراتی، مالیات و اظهارنامه
درس 3.2: استاندارد اسناد قراردادی - RFI/RFQ/RFP، پیشنهاد فنی–مالی، Capability Statement
درس 3.3: FIDIC و حقوق قراردادها - انواع قرارداد (Lump Sum، T&M)، IP/حق مؤلف، NDA/NCNDA
ماژول 4: انطباق و ریسکهای تحریم/اعتباری
درس 4.1: اصول Compliance و Due Diligence
- KYC/KYB، غربالگری طرفمقابل، ریسک کشور
درس 4.2: روشهای کاهش ریسک - بندهای قراردادی، ساختار پرداخت امن، مستندسازی ریسک
درس 4.3: بیمه و ضمانتنامهها - Professional Indemnity، Bid/Performance Bond
ماژول 5: مالی، قیمتگذاری و پرداختها
درس 5.1: استراتژی قیمتگذاری
- Rate card، قیمتگذاری برونمرزی، عوامل تعدیل
درس 5.2: شرایط پرداخت بینالمللی - Milestone/Escrow/LC، جریمه تأخیر/پاداش تعجیل
درس 5.3: ارز و مالیات مقصد - تسعیر ارز، VAT/Withholding، گزارشپذیری
ماژول 6: فروش بینالملل و بازاریابی B2B
درس 6.1: پرتفوی و برند دو/سهزبانه
- استاندارد نمونهکار، Case Study، ویدئو/اینفوگرافیک
درس 6.2: کانالهای جذب پروژه - مناقصات، پلتفرمهای B2B/فریلنس، LinkedIn Outreach
درس 6.3: مهارتهای پروپوزالنویسی برنده - تمایز فنی، Value Engineering، برنامه تحویل و QA/QC
ماژول 7: تحویل فنی فرامرزی و استانداردها
درس 7.1: BIM و استاندارد ISO 19650
- LOD/LOI، CDE، تبادل IFC/BCF
درس 7.2: کدها و آییننامهها - IBC/Eurocode، کد زلزله ترکیه، الزامات اقلیمی منطقه
درس 7.3: کنترل کیفیت و امنیت داده - QA/QC، امنیت سایبری، مدیریت نسخهها و تحویل دیجیتال
ماژول 8: مدیریت پروژه و چندفرهنگی
درس 8.1: PMBOK/معادلهای چابک
- WBS، RACI، زمانبندی، کنترل هزینه
درس 8.2: کارِ چندزبانه/چندناظره - جلسات برخط مؤثر، تفاوت واحدها (SI/Imperial)، واژگان کلیدی
درس 8.3: تیمسازی و منابع انسانی - قرارداد فریلنسر/پیمانکار، ارزیابی عملکرد، SLA
ماژول 9: لجستیک، ویزا و حضور میدانی
درس 9.1: ویزای تجاری و سفر کاری
- دعوتنامه، برنامه بازدید، پروتکل جلسات
درس 9.2: پشتیبانهای فیزیکی پروژه - ارسال ماکت/نمونه، تجهیزات سایت و HSE
درس 9.3: استقرار کوتاهمدت/دفتر پروژه - فضای کار مشترک، تأمین نیروی محلی، زنجیره تأمین
ماژول 10: حل اختلاف و داوری
درس 10.1: پیشگیری قراردادی
- بندهای تغییر کار/claim، Force Majeure، Noticeها
درس 10.2: مذاکره، میانجیگری، داوری - مسیرهای حل اختلاف (ICC/UNCITRAL)، انتخاب قانون حاکم
درس 10.3: مستندسازی اختلافات - لاگ مکاتبات، مدارک فنی، هزینه فرصت
ماژول 11: پایداری، اقلیم و مسئولیت حرفهای
درس 11.1: ESG و استانداردهای سبز
- اهداف کارفرما، گواهیها، هزینه چرخه عمر
درس 11.2: اقلیمهای همسایه و راهبرد طراحی - گرمخشک/گرممرطوب، دوام مصالح، نگهداشت
درس 11.3: اخلاق حرفهای و حریم داده - تضاد منافع، محرمانگی کارفرما، استفاده از هوش مصنوعی مسئولانه
ماژول 12: پلیبوک کشورهای همسایه (Playbooks)
هر پلیبوک: «نمای کلی بازار»، «نهادهای کلیدی»، «کدها/استانداردها»، «درگاههای مناقصه»، «فرصتها/ریسکها»، «شبکهسازی».
- ترکیه: ساختوساز پیشرفته، کد زلزله سختگیرانه، ظرفیت JV
- عراق: بازسازی، پروژههای دولتی/نفتی، نیاز به نماینده محلی
- آذربایجان: باکو/توریسم/مسکونی، استانداردهای مختلط شوروی/اروپایی
- ارمنستان: مقیاس متوسط، میراث و گردشگری، راهبرد Boutique
- ترکمنستان: دولتیمحور، تشریفات رسمی بالا
- پاکستان: بازار بزرگ خصوصی–دولتی، حساسیت زمان/هزینه
- افغانستان: پروژههای توسعهای/NGO، ریسک امنیتی، قراردادهای کوتاهمدت
ضمیمه توسعه بازار خلیج فارس (اختیاری): امارات/قطر/عمان (برای کارآموزی صادرات فراتر از همسایگان خشکی/دریایی)
کدام خدمات مهندسی معماری بصورت آنلاین قابل ارائه در بازار کار بین المللی است؟
در بازار بینالمللی، بخش بزرگی از «خدمات مهندسی معماری» را میشود کاملاً آنلاین و دورکار ارائه کرد—بهویژه در نقش «مشاور تخصصی» یا «طراح/تیم پشتیبانِ معمارِ محلی (Architect of Record)». فهرست زیر بهصورت کاربردی و قابل قرارداد بستهبندی شده است:
1) راهبرد و پیشازطرح (Pre-Design)
- مطالعات امکانسنجی، سناریوهای کاربری و HBU
- برنامهریزی فضا (Programming) و استانداردهای مساحتگذاری
- تحلیل سایت از راه دور (اقلیم، تابش خورشید، باد، دید و منظر، نویز)
- کدنویسی ضوابط پروژه (Project Brief) و چارتر طراحی
2) طراحی معماری (Concept → DD)
- کانسپت و اسکیس دیجیتال، دیاگرامهای مفهومی، Storyboard طرح
- طرح اولیه و توسعهی طراحی (بدون مُهر)، انتخاب متریال و پالتها
- طراحی داخلی از راه دور: فضابندی، مبلمان، جزئیاتِ اجرایی سبک
- بستهی شرکت در مسابقات معماری (Boards, Narrative, Q&A)
3) مدلسازی، BIM و مدارک (CAD/BIM/Docs)
- مدلسازی Revit/ArchiCAD (LOD 100–300)، BEP، استانداردسازی قالبها
- استخراج نقشههای فاز ۱ و مدارک هماهنگی (بدون مسئولیت مُهر)
- Clash Detection (Navisworks), Model Coordination
- تبدیل CAD↔BIM، پاکسازی و سازماندهی فایلها
- Family/Object Development: ساخت فمیلیهای رویت/بلاکهای پارامتریک
- Shop Drawings و Fabrication Details برای سازندگان و پیمانکاران (طبق دادهی معتبر کارگاه)
4) رندرینگ، شبیهسازی و واقعیت مجازی
- رندرهای استاتیک، انیمیشن، پانورامای ۳۶۰، VR/AR (Enscape, Twinmotion, UE)
- Walkthrough/ flythrough قابل ارائه به کارفرما/Investor
- پستپروداکشن گرافیکی، بردهای پرزنتیشن و بروشورهای فروش
5) تحلیلهای عملکردی و پایدارسازی
- تحلیل اقلیمی و نور روز (Ladybug/Radiance)، تابش/سایه، UDI/DA
- انرژی و بارهای حرارتی (OpenStudio/EnergyPlus) – سطح مفهومی تا DD
- تهویه/CFD مفهومی (برای تصمیمسازی؛ نه جایگزین تأییدیههای رسمی)
- آکوستیک مفهومی، آسایش حرارتی، انتخاب شیشه/پوستهی بهینه
- مستندسازی گواهیهای پایداری (LEED/BREEAM/WELL) از نوع «تهیه مدارک و سابمیت» (بدون نقش ممیز/مرجع)
6) برآورد و مدیریت اطلاعات
- برآورد مقادیر (QTO/BOQ) مبتنی بر BIM، سناریوهای هزینه (Conceptual Costing)
- 4D/5D (زمان–هزینه) برای ارائه به کارفرما
- کنترل کیفیت دیجیتال مدارک و چکلیستهای تحویل
7) شهرسازی، منظر و GIS
- تحلیلهای شهری/GIS، لایههای کاربری، دسترسی، منظر و دید
- راهنماهای طراحی شهری/منظر (Urban Design Guidelines)
- طرح کاشت کمآب (Planting Plans) و دیتیلهای اجرایی استاندارد
8) مستندسازی موجود و As-Built
- پردازش Point-Cloud و تبدیل Scan-to-BIM (با دادهی اسکنِ طرف ثالث)
- HBIM/مستندسازی میراث (مدل و شیتهای ثبت و مرمت)
9) مشاورههای تخصصی و آموزشی
- آموزش BIM/Grasshopper/Dynamo/Workflow برای دفاتر بینالمللی
- تدوین استانداردهای داخلی دفتر (Templates, Naming, QA/QC)
- کوچینگ تیمهای طراحی، بازبینی طرح و Value Engineering
- (در صورت علاقهٔ شما) مشاورهٔ انرژی/فِنگشویی برای معماری داخلی و منظر
نکات تکمیلی
نکات حقوقی و دامنهٔ مسئولیت (Cross-Border)
- مُهر و مسئولیت حقوقی: در اغلب کشورها، مُهر معماری فقط توسط «Architect of Record» محلی مجاز است. شما میتوانید بهعنوان مشاور طراحی/مدلسازی/تحلیل قرارداد ببندید و خروجیها را برای AOR ارسال کنید.
- دادهٔ مبنا: صراحتاً در قرارداد ذکر کنید که نقشههای موجود/مسّاحی/کدهای محلی را کارفرمای محلی تأمین میکند و خروجیهای شما Informational/For Coordination هستند مگر خلافش توافق شود.
- NDA و مالکیت فکری: توافقنامهٔ محرمانگی و بند IP را جدی بگذارید.
- اختلاف ساعت و تحویل: SLA ساده با زمانبندی هفتگی، نقاط بازبینی و تعداد اصلاحات.
بستهبندی پیشنهادی خدمات (قابل قرارداد)
- Starter (2–3 هفته): کانسپت + مدل LOD100 + ۸ رندر/برد پرزنت + گزارش اقلیمی کوتاه.
- Pro (۴–۶ هفته): توسعهٔ طراحی + مدل LOD200/250 + Clash report + daylight/energy brief + ۱۲–۱۵ رندر/VR.
- Exec-Support (ماهانه): پشتیبانی BIM/CAD، QTO دورهای، هماهنگی بینرشتهای، آمادهسازی مدارک سابمیت.
ابزار و فرمتهای مرسوم
Revit/ArchiCAD, Rhino+Grasshopper, AutoCAD, Navisworks, Blender/3ds Max, Enscape/Twinmotion/UE, QGIS, Ladybug/ Honeybee/ EnergyPlus, IES-VE (در صورت دسترسی).
فرمت تحویل: RVT/PLN, DWG/DXF, IFC, PDF, XLSX/CSV, MP4/EXE (VR), OBJ/FBX.
بازارهای هدف و کانالهای جذب مشتری
- دفاتر معماریِ نیازمند تیم پشتیبان BIM/Visualization
- توسعهدهندگان و سرمایهگذاران که به پرزنتِ فروش و مطالعات مفهومی نیاز دارند
- سازندگان و برندهای ساختمانی برای BIM Object / کاتالوگ فنی و رندر
- پلتفرمهای دورکاری و شبکهسازی حرفهای (نمونهکار شفاف + Case Study محور)
کشورهایی که میتوانند برای کار معماران در باز کار حرفه ای بین المللی مقصد تلقی شوند
گزینههای واقعاً «عملی» برای مهاجرت شغلی معماران را میتوان در ۴ حوزه دید:
۱) بازارهای پررونق ساختوساز (نزدیک به ایران)
- امارات (دبی/ابوظبی): پروژههای خصوصی و دولتی پرحجم؛ بازار طراحی داخلی/هتل/توسعههای ترکیبی قوی. (گزارشهای ۲۰۲۵ از رشد بازار ساختوساز امارات). Reuters
- عربستان سعودی: پروژههای «گیکا»ی ۲۰۳۰ (مثل NEOM) تقاضای عظیم برای طراحان/مدیران طراحی ایجاد کرده است. Reuters+1
- قطر و عمان: قطر همچنان پروژههای زیربنایی/مسکونی دارد؛ عمان در چارچوب Vision 2040 پروژههای عمرانی رو به رشد گزارش میکند. USCIS+1
۲) انگلیسیزبان و مسیرهای شفاف مهاجرت
- کانادا: ورود از مسیر Express Entry + لزوم ارزیابی/تأیید مدارک توسط CACB و مسیرهای BEFA/IAP تا عضویت استانی. Yahoo Finance+2cacb.ca+2
- استرالیا: شغل Architect (ANZSCO 232111) در Core Skills Occupation List است؛ ارزیابی مهارتها توسط AACA (OQA/EPA) و سپس ثبتنام ایالتی. Immigration and citizenship Website+1
- نیوزیلند: نیاز به ثبتنام حرفهای برای معماران؛ برخی مشاغل ساختوساز در «Green List» مسیر اقامت میدهند. Immigration New Zealand+1
- ایرلند: Architect در Critical Skills Occupations List است؛ ویزای Critical Skills مسیر اقامت/الحاق خانواده را ساده میکند. enterprise.gov.ie+1
۳) اروپا با مسیرهای قانونی مشخص (اما معمولاً نیازمند زبان محلی)
- آلمان: با اصلاحات جدید Skilled Immigration Act و EU Blue Card جذب نیرو را سادهتر کرده؛ پروژههای ساختوساز و مسکن تقاضا ایجاد کردهاند. (دانستن آلمانی برای دفاتر محلی امتیاز بزرگ است.) Jobbatical
- هلند: عنوان «معمار» حمایت قانونی دارد و ثبت در Architects Register الزامی است؛ برای کارفرمای اسپانسِر، مسیر Highly Skilled Migrant با آستانههای حقوقی ۲۰۲۵ برقرار است. business.gov.nl+2Architectenregister+2
- انگلیس: ثبت در ARB ضروری است؛ مسیرهای جدیدِ International Routes/MRAs (مثلاً با NCARB) برای شناسایی صلاحیتها کمک میکند. Immigration and citizenship Website+1
۴) آسیای پیشرفته
- سنگاپور: طبق اعلام BCA (ژانویهٔ ۲۰۲۵) تقاضای ساختمانی SGD 47–53bn در ۲۰۲۵ پیشبینی شده؛ برای کار حرفهای ثبت در Board of Architects الزامی است. BCA Corp+1
نکات انتخاب مقصد (خیلی خلاصه)
- مجوز/ثبتنام حرفهای: تقریباً در همهجا لازم است (کانادا: CACB→استان؛ استرالیا: AACA→استان؛ نیوزیلند: ثبت معماری؛ هلند/انگلیس: رجیستر رسمی؛ سنگاپور: BOA). بدون برنامهٔ مجوز، رزومه قوی بهتنهایی کافی نیست. Board of Architects Singapore+5cacb.ca+5aaca.org.au+5
- زبان پروژه/کارفرما: GCC و کشورهای انگلیسیزبان برای شروع سادهترند؛ در اتحادیه اروپا (بهجز محیطهای بینالمللی) دانستن زبان محلی برای دفتر فنی/مجوز الزامی یا بسیار مفید است. (ارجاع به قوانین ثبت و تعامل محلی بالا). business.gov.nl
- ویزای کار: مسیرهای پرکاربرد شامل Express Entry (کانادا)، Skilled/Employer Sponsored (استرالیا)، Critical Skills (ایرلند)، EU Blue Card/Highly Skilled Migrant (آلمان/هلند) و Employment Pass با ثبت حرفهای (سنگاپور) است. BCA Corp+5Yahoo Finance+5Immigration and citizenship Website+5
فروش خدمات آنلاین معماری
از کجا مشتری پیدا کنیم (مسیرهای مطمئن)
Job boards تخصصی با ریموت:
Archinect Jobs بخش Remote/Remote possible فرصتهای متعددی برای کار از راه دور دارد. m.archinect.com+1
Dezeen Jobs دستهٔ Remote/Remotely مرتب آگهی ریموت منتشر میکند. Dezeen Jobs+2Dezeen Jobs+2
RIBA Jobs/Indeed/LinkedIn هم گاهی نقشهای Remote/Hybrid میگذارند (بخصوص برای تکنیکال/مدلینگ/تصویرسازی). LinkedIn+3jobs.architecture.com+3jobs.architecture.com+3همکاری B2B با دفاتر کوچک: به استودیوهای ۳–۱۵ نفره در اروپا/خاورمیانه ایمیل هدفمند بزنید: «کمک در پیکهای کاری برای BIM/رندر/شاپدراوینگ با نرخ ثابت و تحویل Milestone».
نمونهکارهای بازاریاب: Behance/LinkedIn + وبسایت شخصی (نمونهپروندهٔ ۳–۵ تایی با Before/After، مدت، ابزار، نتیجه).
رقابتها و نمونههای کوتاهمدت: شرکت در مسابقات کوچک یا ساخت Case Study برای تایملاین لینکدین.
محدودیتهای قانونی/پرداخت (حتماً بخوانید)
بسیاری از مارکتپلیسها استفاده از ایران را ممنوع کردهاند؛ Upwork صراحتاً ایران را در فهرست «غیرمجاز» دارد. Upwork Support+1
راههای «پیشنهادی» عبارتند از:
کار با کارفرمایانی که میتوانند طبق قوانین خودشان با اشخاص مقیم ایران کار کنند و مسیر پرداختِ مجاز دارند (نادر ولی ممکن).
تغییر محل اقامت یا ثبت حضور قانونی در کشوری دیگر و سپس استفاده از درگاههای رسمی—این هم باید کاملاً منطبق بر مقررات تحریم باشد (ثبت شرکت خارجی/حساب بانکی گاهی همچنان به نفع نهایی ایرانی حساس است؛ بدون مشاوره حقوقی جلو نروید). researchservices.cornell.edu
گردشکار حرفهای راهدور (که خیال کارفرما را راحت میکند)
قرارداد سبک و واضح: دامنهٔ کار، تحویلها، Milestoneها، تعداد راند اصلاح، محرمانگی (NDA)، مالکیت فایلها.
ابزارهای کار تیمی: Autodesk Construction Cloud/Trimble Connect یا Dropbox/Drive + Miro برای هماهنگی؛ جلسات منظم Zoom/Teams؛ لاگ پیگیری در Trello/Asana.
تحویلهای قابل سنجش: نامگذاری فایل، ورژنگذاری، چکلیست QC (Geometry / Materials / Naming / Export).
پوشش اختلاف ساعت: اسلات پاسخگویی مشخص (مثلاً ۱۰:۰۰–۱۴:۰۰ CET) و ددلاینهای UTC.
قیمتگذاری سریع
ساعتی برای همکاری بلندمدت (BIM/پشتیبانی): پایه را مثلاً 15–35 دلار/ساعت شروع کنید و با نمونهکار بالا ببرید.
پروژهمحور برای رندر/انیمیشن/شاپدراوینگ: هر تحویل Milestone با پیشپرداخت 20–40٪.
ریتِینر ماهانه برای استودیوهایی که هر هفته به 10–40 ساعت شما نیاز دارند.
نقشهٔ ۴ هفتهای شروع
هفته 1: انتخاب ۳ خدمت پُر-تقاضا (مثلاً «BIM + رندر + شاپدراوینگ»)، جمعکردن 3 کیس با قبل/بعد و توضیح انگلیسی.
هفته 2: لانچ صفحهٔ انگلیسی وبسایت (About، Services، Case Studies، Contact)، ستاپ Behance/LinkedIn.
هفته 3: فهرست 100 استودیو هدف در اروپا/خاورمیانه؛ آمادهسازی ایمیل/پیام لینکدین شخصیسازی شده (۳ پاراگراف، ۲ تصویر نمونه، یک CTA برای جلسهٔ ۱۵ دقیقهای).
هفته 4: اپلای به 15–20 فرصت ریموت مرتبط در Archinect/Dezeen/RIBA؛ شروع کمپین محتوایی (هفتهای ۱ پست: نکتهٔ BIM یا Before/After).
فهرست اختصارات (Abbreviations List)
اختصار | بسط انگلیسی | ترجمهٔ فارسی / توضیح |
GCC | Gulf Cooperation Council | شورای همکاری خلیج فارس |
AOR | Architect of Record | معمارِ مسئولِ ثبت (دارای مُهر محلی) |
BIM | Building Information Modeling | مدلسازی اطلاعات ساختمان |
BEP | BIM Execution Plan | برنامهٔ اجرای BIM |
CAD | Computer-Aided Design | طراحی به کمک رایانه |
LOD | Level of Development/Detail | سطح توسعه/جزئیات (در BIM) |
QTO | Quantity Take-Off | برداشت/مترهٔ مقادیر |
BOQ | Bill of Quantities | فهرست مقادیر |
QA/QC | Quality Assurance / Quality Control | تضمین کیفیت / کنترل کیفیت |
WIP | Work In Progress | در حال کار (وضعیت فایل) |
SHR | Shared | بهاشتراکگذاشتهشده (وضعیت فایل) |
APP | Approved / Published | تأیید/منتشرشده (وضعیت فایل) |
PD | Pre-Design | پیشازطرح |
SD | Schematic Design | طرح مفهومی/ابتدایی |
DD | Design Development | توسعهٔ طراحی |
CD | Construction Documents | اسناد اجرایی |
VR/AR | Virtual / Augmented Reality | واقعیت مجازی / افزوده |
UDI | Useful Daylight Illuminance | روشنایی مفید روز |
DA | Daylight Autonomy | خوداتکایی نور روز |
CFD | Computational Fluid Dynamics | دینامیک سیالات محاسباتی |
RFP | Request for Proposal | درخواست پیشنهاد |
RFQ | Request for Quotation (گاهی Qualifications) | درخواست قیمت (گاه: صلاحیت) |
SLA | Service Level Agreement | توافقنامهٔ سطح خدمات |
NDA | Non-Disclosure Agreement | توافقنامهٔ عدم افشا |
IP | Intellectual Property | مالکیت فکری |
PO | Purchase Order | سفارش خرید |
IFC (فرمت) | Industry Foundation Classes | فرمت IFC (کلاسهای بنیادین صنعت) |
IFC (مرحلهٔ تحویل) | Issued for Construction/Coordination | «صادرشده برای اجرا/هماهنگی»* |
RVT | Revit Project File | فایل پروژهٔ رویت |
PLN | ArchiCAD Project File | فایل پروژهٔ آرشیکد |
DWG | AutoCAD Drawing | فرمت نقشهٔ اتوکد |
DXF | Drawing eXchange Format | فرمت تبادل نقشه |
Portable Document Format | فرمت قابلحمل اسناد | |
XLSX | Excel Spreadsheet | فایل صفحهگستردهٔ اکسل |
CSV | Comma-Separated Values | مقادیر جداشده با ویرگول |
MP4 | MPEG-4 Part 14 | فرمت ویدئویی MP4 |
EXE | Executable | فایل اجرایی |
OBJ | Wavefront Object | فرمت مدل سهبعدی OBJ |
FBX | Filmbox | فرمت سهبعدی FBX |
GIS | Geographic Information System | سامانهٔ اطلاعات جغرافیایی |
STR | Structural (Discipline) | سازه (کُد رشته) |
MEP | Mechanical, Electrical, Plumbing | تأسیسات مکانیکی/برقی/لولهکشی |
INT | Interior (Discipline) | معماری داخلی |
LND | Landscape (Discipline) | منظر |
UE | Unreal Engine | موتور آنریل |
IES-VE | Integrated Environmental Solutions – Virtual Environment | نرمافزار تحلیل IES-VE |
QGIS | QGIS (پیشتر: Quantum GIS) | نرمافزار QGIS |
USD | United States Dollar | دلار آمریکا |
OMR | Omani Rial | ریال عمان |
4D/5D | Time/Cost Dimensions of BIM | ابعاد زمان/هزینه در BIM |
* نکتهٔ «IFC»: در اسناد دو معنای رایج دارد—۱) فرمت فایل BIM (Industry Foundation Classes) و ۲) وضعیت انتشار مدارک «Issued for Construction/Coordination». همیشه در سند مشخص کنید کدام مدنظر است تا خلط نشود.